Blockchain พลังงานคือการใช้ระบบบันทึกข้อมูลแบบกระจายศูนย์ เก็บข้อมูลว่าไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนแต่ละหน่วยผลิตที่ไหน เมื่อไร และถูกซื้อขายหรือใช้ไปแล้วหรือยัง ส่วน Digital Token คือตัวแทนดิจิทัลของไฟฟ้าหรือใบรับรองนั้น ทำให้ผู้ซื้อตรวจสอบที่มาของพลังงานสะอาดได้ และช่วยลดความเสี่ยงการนับซ้ำ
สรุปสั้น
- Blockchain บันทึกข้อมูลการผลิตไฟจาก Smart Meter และข้อมูลที่บันทึกแล้วแก้ย้อนหลังได้ยาก
- Digital Token ใช้แทนใบรับรองพลังงานหมุนเวียน (REC) หรือคาร์บอนเครดิต ซื้อขายและตัดโอนสิทธิได้บนระบบที่ตรวจสอบได้
- ช่วยลดความเสี่ยงการนับซ้ำ แต่การป้องกันการนับซ้ำข้ามระบบยังขึ้นกับกฎของทะเบียนรับรอง (Registry)
- การซื้อขายไฟแบบ P2P ยังต้องใช้โครงข่ายของการไฟฟ้า และในไทยยังอยู่ในระยะนำร่อง
สารบัญ
Blockchain พลังงานทำงานอย่างไร?
Blockchain พลังงานใช้เทคโนโลยีบันทึกข้อมูลแบบกระจายศูนย์ (Distributed Ledger Technology) ที่ทุกจุด (โหนด) ในเครือข่ายเก็บข้อมูลชุดเดียวกัน เมื่อเชื่อมกับมิเตอร์อัจฉริยะ (Smart Meter) ข้อมูลไฟที่ผลิตได้จากพลังงานสะอาด ได้แก่ แสงอาทิตย์ ลม น้ำ และชีวมวล จะถูกบันทึกเข้าบล็อกเชนอัตโนมัติแบบเรียลไทม์
| ขั้น | เกิดอะไรขึ้น | รายละเอียด |
|---|---|---|
| 1 | วัดไฟที่ผลิตได้ | Smart Meter ที่โรงไฟฟ้าหรือโซลาร์รูฟท็อปส่งข้อมูลปริมาณไฟ เวลา และสถานที่ |
| 2 | บันทึกลงบล็อกเชน | ทุกโหนดเก็บข้อมูลชุดเดียวกัน แก้ไขย้อนหลังได้ยาก |
| 3 | ออก Digital Token | Smart Contract ออกโทเคนให้ผู้ผลิตเมื่อผลิตไฟได้ตามปริมาณที่กำหนด |
| 4 | ซื้อขายหรือตัดโอนสิทธิ | ผู้ซื้อซื้อโทเคน แล้วตัดโอนสิทธิ (Retire) เมื่อนำไปอ้างการใช้พลังงานสะอาด |
ข้อดีคือข้อมูลถูกแก้ไขหรือปลอมแปลงย้อนหลังได้ยาก ไฟแต่ละหน่วยจึงตรวจย้อนไปถึงแหล่งผลิต ช่วงเวลา และสถานที่ได้ ช่วยลดเวลาและต้นทุนการตรวจเอกสารแบบเดิม (อ่านเพิ่มเติม: บทบาทของเทคโนโลยีดิจิทัลในการเงินสีเขียว)
Digital Token ช่วยรับรองที่มาของพลังงานสะอาดอย่างไร?
Digital Token เป็นตัวแทนดิจิทัล (Digital Representation) ของสิทธิหรือมูลค่าของไฟที่ผลิตได้จริง ใช้ในรูปแบบใบรับรองการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน (Renewable Energy Certificate: REC) หรือคาร์บอนเครดิต เมื่อโรงไฟฟ้าผลิตไฟเข้าระบบตามปริมาณที่กำหนด Smart Contract บนบล็อกเชนจะออกโทเคนให้ผู้ผลิตอัตโนมัติ
Blockchain พลังงานช่วยลดความเสี่ยงการนับซ้ำ (Double Counting) ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญของการรับรองพลังงาน เพราะการซื้อขายหรือตัดโอนสิทธิโทเคนเกิดบนเครือข่ายที่ตรวจสอบได้ ผู้ซื้อจึงมั่นใจได้มากขึ้นว่าโทเคนนั้นมาจากไฟโซลาร์เซลล์หรือกังหันลมจริง อย่างไรก็ตาม การป้องกันไม่ให้สิทธิเดียวกันถูกอ้างซ้ำข้ามระบบ ยังขึ้นกับกฎของทะเบียนรับรอง (Registry) ที่ใช้
Blockchain ใช้ในการซื้อขายพลังงานหมุนเวียนอย่างไร?
Blockchain พลังงานใช้สนับสนุนการซื้อขายไฟฟ้าแบบ Peer-to-Peer (P2P Energy Trading) ที่ผู้ผลิตไฟรายย่อย (Prosumer) ที่ติดโซลาร์รูฟท็อป ขายไฟส่วนเกินให้อาคารหรือธุรกิจใกล้เคียงผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล ทั้งนี้ไฟยังส่งผ่านโครงข่ายของการไฟฟ้า และในหลายประเทศรวมถึงไทย การซื้อขายแบบนี้ยังอยู่ในระยะนำร่องภายใต้การกำกับของภาครัฐ
คำสั่งซื้อขายและการส่งมอบไฟจัดการผ่าน Smart Contract ทำให้ตกลงกันได้เร็ว และแสดงข้อมูลการส่งมอบพลังงานหมุนเวียนบนแดชบอร์ด องค์กรจึงนำข้อมูลไปทำรายงานความยั่งยืน (ESG) หรือขอใบรับรองมาตรฐานสากลได้ง่ายขึ้น

Blockchain พลังงานจะไปทางไหนในอนาคต?
เมื่ออุปกรณ์ที่เชื่อมอินเทอร์เน็ต (IoT) มีมากขึ้น ข้อมูลจากระบบกักเก็บพลังงาน (Energy Storage System) ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) จะเชื่อมกันได้มากขึ้น ทำให้ blockchain พลังงานติดตามไฟได้ละเอียดขึ้น
ในอนาคต Digital Token อาจไม่ได้ใช้แค่ในองค์กรใหญ่ แต่ขยายไปถึงผู้บริโภคทั่วไป ให้เลือกสนับสนุนไฟจากแสงอาทิตย์หรือลมผ่านแอปบนสมาร์ทโฟนได้ ขึ้นอยู่กับกฎระเบียบของแต่ละประเทศ
คำถามที่พบบ่อย
Blockchain ช่วยป้องกันการนับซ้ำในการรับรองพลังงานได้อย่างไร?
บล็อกเชนเก็บข้อมูลแบบกระจายศูนย์ที่แก้ย้อนหลังได้ยาก เมื่อโทเคนถูกตัดโอนสิทธิ (Retire) แล้ว ระบบจะบันทึกว่าใช้ไปแล้ว ขายหรืออ้างซ้ำในระบบเดียวกันไม่ได้ ช่วยลดความเสี่ยงการนับซ้ำ แต่การป้องกันข้ามระบบยังขึ้นกับกฎของทะเบียนรับรอง
การซื้อขายไฟแบบ P2P ผ่าน Blockchain มีประโยชน์กับธุรกิจอย่างไร?
ธุรกิจที่ติดโซลาร์รูฟท็อปมีช่องทางขายไฟส่วนเกินให้อาคารหรือธุรกิจใกล้เคียง ส่วนผู้ซื้อก็เลือกใช้ไฟจากพลังงานหมุนเวียนได้ และตรวจสอบที่มาของไฟได้ชัดขึ้น ทั้งนี้ไฟยังส่งผ่านโครงข่ายของการไฟฟ้า และต้องเป็นไปตามกฎที่ภาครัฐกำหนด
Digital Token ด้านพลังงานต่างจากคริปโทเคอร์เรนซีอย่างไร?
Digital Token ด้านพลังงานมักเป็น Utility Token หรือใบรับรองดิจิทัล (Digital Certificate) ที่มีสิทธิทางพลังงานอ้างอิงอยู่จริง เช่น หน่วยกิโลวัตต์ชั่วโมง (kWh) ของไฟที่ผลิตจากพลังงานสะอาด ไม่ได้ออกมาเพื่อเก็งกำไรเหมือนคริปโทเคอร์เรนซี
พลังงานสะอาด ได้แก่อะไรบ้าง?
พลังงานสะอาด ได้แก่ พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม พลังงานน้ำ และพลังงานชีวมวล ซึ่งเป็นแหล่งที่บล็อกเชนพลังงานนิยมใช้บันทึกที่มาของไฟฟ้า
สรุป: Blockchain พลังงานช่วยให้ตรวจสอบที่มาพลังงานสะอาดได้ชัดขึ้น
Blockchain พลังงานและ Digital Token ช่วยบันทึกที่มาของไฟจากพลังงานหมุนเวียนให้ตรวจสอบได้ ปลอมแปลงย้อนหลังได้ยาก และลดความเสี่ยงการอ้างสิทธิซ้ำ ธุรกิจจึงมั่นใจได้มากขึ้นเมื่อใช้ข้อมูลนี้ทำรายงานความยั่งยืน แต่การใช้งานจริงยังต้องเป็นไปตามกฎของทะเบียนรับรองและหน่วยงานกำกับในแต่ละประเทศ
บ้านปู คือ ผู้นำด้านพลังงานที่หลากหลาย ดำเนินธุรกิจหลัก 4 กลุ่มธุรกิจ ได้แก่ U.S. Closed-Loop Gas (ก๊าซธรรมชาติครบวงจรในสหรัฐฯ) Next-Gen Mining (เหมืองยุคใหม่) Power+ (ไฟฟ้าและธุรกิจที่เกี่ยวเนื่อง) Future Tech (เทคโนโลยีแห่งอนาคต) ในประเทศไทย อินโดนีเซีย จีน ออสเตรเลีย ลาว มองโกเลีย ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา และเวียดนาม โดยมุ่งขยายขีดความสามารถด้านพลังงานของโลก ผ่านการสร้างสรรค์โซลูชันพลังงานที่มั่นคงและรับผิดชอบ เพื่อขับเคลื่อนโลกสู่อนาคตที่ดียิ่งกว่าเดิม
ติดตามเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับพลังงานและความยั่งยืนได้ที่นี่ และทางเพจเฟซบุ๊ก Banpu

